Professionele bestuurder eist all round governance

Als register manager ben ik soms bestuurder ad interim. Net zoals ik als register manager een schaduwmanager heb die mij regelmatig bevraagt, heb ik ook als bestuurder professioneel tegenspel nodig. Als register manager heb ik een kritische blik nodig om behoed te worden voor blinde vlekken en valkuilen en om persoonlijke ontwikkeldoelen op het spoor te komen; voor een bestuurder is dat niet anders.

Wie voedt de bestuurder als persoon?

Mijn ervaring met toezichthouders is wisselend. We kennen allemaal de bestuurders van onderwijsinstellingen, woningcorporaties en beursgenoteerde bedrijven die de afgelopen jaren het zicht op de werkelijkheid zijn kwijtgeraakt en megalomaan gedrag gingen vertonen. Zij hebben dit soms jarenlang kunnen volhouden en ik vraag me soms af waar de RvC/RvT de bestuurder in die periode op bevraagd en beoordeeld heeft. Zoals we weten, lag de nadruk van het toezicht vaak eenzijdig op de financiële performance van de organisatie. Typische achtergrond van toezichthouders was (en is nog steeds) financieel management, accountancy of ondernemerschap; deze ondernemers hebben vaak dezelfde eigenschappen als de bestuurder op wie zij toezicht moeten houden.

Zelf heb ik het genoegen mogen hebben van een RvT die mij op alle relevante aspecten van een verandertraject heeft doorgezaagd, ook op mijn persoonlijk functioneren. Wat heb ik daar veel van geleerd! En dankzij hun kritische blik heb ik dat traject op alle fronten succesvol kunnen afronden.

Het belang van je eigen tegenspel

Hoe kom je als bestuurder aan zo'n stevige all round RvT/RvC, waarin ook klant-, innovatie- en HR-expertise vertegenwoordigd zijn? Op dit punt zouden bestuurders kunnen leren van register managers. Zij creëren hun eigen tegenspel door zélf een schaduwmanager te kiezen: geen 'vriendje' maar een buitenstaander die 'naïeve' vragen kan stellen (en die zijn vaak zeer ont-hullend). Om de juiste deskundige buitenstaander te vinden, bestaat er een register van gekwalificeerde schaduwmanagers dat ook ondersteuning kan bieden bij de selectie van een schaduwmanager.

Voor toezichthouders bestaat er een Nationaal Register dat zich onder meer bezig houdt met de professionele matching van commissarissen en toezichthouders. Het doel van het Nationaal Register is: actief betrokken toezicht, dat de bestuurder stimuleert. De focus ligt bij dit Register echter sterk op de traditionele toezichthouders; het zou voor de ontwikkeling van bestuurders goed zijn als hier ook andere expertisegebieden aangeboden worden.

De rol van de executive coach binnen toezicht?

Wat mij na de debacles van de afgelopen jaren opvalt is, dat noch toezichthoudende organen noch bestuurders vragen om toezichthouders die de bestuurder als persoon tegenspel bieden. Men blijft bij wisselingen van toezichthouders in het bekende straatje doorwerven. Terwijl een stevige executive coach een rol van betekenis kan hebben in het tegenspel met een bestuurder en deze ook op het spoor kan zetten van alternatief bestuurlijk gedrag. De executive coach moet dan echter niet (zoals nogal eens gebeurt) als coach door de RvC/RvT aan de bestuurder worden 'opgedrongen' (met een exit-traject als gevolg), maar de executive coach zou de rol van toezichthouder moeten hebben. Alleen dan is de HR-deskundigheid van de executive coach van meet af aan en laagdrempelig beschikbaar voor de bestuurder en voor de andere toezichthouders. Dan ervaart de bestuurder zo'n écht betrokken executive coach als een stimulans i.p.v. als een bedreiging.

Professionaliteit zichtbaar maken

Maatschappelijke partijen gaan meesturen in keurmerk voor interim management 

Na de bestuursvergadering van de Stichting Interim Management Register twitterde ik dat de vorming van een College van Belanghebbenden vordert. Daarop kwam als reactie: ‘weer een praatorgaan erbij, geen verbetering kwaliteitstoetsing’. Wat is hier aan de hand?

Slager keurt zijn eigen vlees

Al vele jaren werkt de interim managementbranche aan het zichtbaar maken van de kwaliteit van interim management. Zo’n vijftien jaar geleden richtte de branchevereniging Raad voor Interim Management een register in van professionele interim managers. Daarnaast had de beroepsvereniging NVIM (voorheen ORM) zijn eigen systeem van toetsing van professionaliteit. Rond de eeuwwisseling brachten zij beide initiatieven onder in de Stichting IM-Register, die naast de toelating tot het register van professionele interim managers ook de regelmatige hertoetsing verzorgt, de gedragscode beheert en de tuchtrechtspraak verzorgt.

In deze constructie keurde ‘de slager zijn eigen vlees’. De volgende stap was dat RIM en nvim twee jaar geleden instemden met nieuwe statuten van de Stichting IM-Register. Daaruit verdween de dominante invloed van beide ‘founding fathers’. De Stichting werd onafhankelijk.

Volwassen branche stelt zich toetsbaar op

Het bestuur van de Stichting IM-Register is bezig met twee logische vervolgstappen:

1.    Vormen van een College van Belanghebbenden dat borg staat voor een onpartijdige en deskundige uitvoering van de registratie- c.q. certificatie-activiteiten van de Stichting.

2.    De huidige registratie-activiteiten conformeren aan persoonscertificering volgens ISO/IEC norm 17024 (kwaliteitseisen te stellen aan personen). 

Het College van Belanghebbenden bestaat uit maatschappelijke organisaties die belang hebben bij vertrouwen in certificatie van professionele interim managers. Denk hierbij aan organisaties van werkgevers, inkopers, overheid, opleiders, IM-bureaus en beroepsbeoefenaren.

Dit College bepaalt de toetscriteria die de Stichting IM-Register zal hanteren bij de certificering van interim managers. Daarmee komt een einde aan het uitsluitend binnen de branche formuleren van criteria voor professionaliteit. Het College zal werken vanuit de brede maatschappelijke context. En is geen praatclub, maar een bepalend orgaan.

Waarde van keurmerk in de markt

Daarmee zal het keurmerk voor professionele interim managers in de markt de waarde krijgen die het in de huidige situatie mist. Kwaliteit van interim managers wordt dan transparant gemaakt in termen van maatschappelijk relevante criteria. Dit is niet alleen belangrijk om je als interim manager in de markt te onderscheiden, maar het geeft opdrachtgevers ook legitimering in het selectieproces van een interim manager.

En het legt een geloofwaardige basis onder interim management in Nederland.

De Ruttenorm; wat mag een Registermanager verdienen?

Dr. Arjan van den Born, wetenschapper aan de Universiteit van Utrecht, heeft in NRC van 31 maart 2012 uitgelegd dat er een wereld van verschil bestaat tussen het uurtarief van een zzp’er en het uurloon dat hij of zij persoonlijk verdient. Hij introduceert de Ruttenorm als maatstaf voor de zzp’er: als onze premier zijn persoonlijk inkomen van €144.000 per jaar als zzp’er zou moeten verdienen, zou hij een uurtarief van €250 bij de Staat der Nederlanden mogen declareren. In die €250 per uur zijn een lease-auto mét chauffeur en onkostendeclaraties meegenomen. Er is geen rekening gehouden met de fee aan het bemiddelingsbureau, dat voor een perfecte match tussen de specifieke opdracht en de juiste interim manager moet zorgen.

Hoe ligt dit voor ‘gewone’ interim managers die werken onder de Gedragscode voor interim management (de IM-Code)? De code schrijft voor dat de interim een honorarium in rekening brengt dat in overeenstemming is met de geldende norm voor vergelijkbare opdrachten. Maar het is voor opdrachtgevers die zelden een zware interim manager inhuren, lastig om te bepalen wat de geldende norm is.

Beloningscode

Daar hebben bestuurders en toezichthouders in de zorg wat op gevonden. In hun Beloningscode Bestuurders in de Zorg (BBZ) hanteren zij naast de Balkenende-norm van €195.000 voor zorgbestuurders in vaste dienst, voor interim-bestuurders een opslagpercentage op het jaarsalaris dat bij de vaste functie hoort. Hoe korter de interim-periode, des te hoger de opslag. Uit deze opslag kan de interim de ‘leegloop’-kosten betalen; hij of zij zal immers geen 5 dagen per week en 12 maanden per jaar werken. Ook kosten van acquisitie van een nieuwe opdracht, leaseauto, AOV, pensioenpremie, scholing, factureringsrisico, accountantskosten, etc. kunnen uit de opslag worden betaald. Zie voor een concrete casus: HP|De Tijd, 6 augustus 2010.

Zo’n beloningscode maakt maatschappelijke verantwoording over beloningen van interim managers buitengewoon transparant. En verder is het inschakelen van een zware interim gewoon een kosten/batenafweging: zolang de maandelijkse kosten blijven opwegen tegen het resultaat van zijn of haar inzet, is uit te leggen dat interim management het geld waard is.

Hoe vind ik een register manager?

Keer op keer blijkt het voor opdrachtgevers lastig om een interim manager te vinden die aan beroepskwalificaties voldoet. Iedereen kan zich interim manager noemen, zelfs als hij of zij als leidinggevende is ontslagen wegens slecht functioneren. Hoe kun je een interim manager vinden die zich heeft bewezen? En die regelmatig door een onafhankelijke autoriteit beoordeeld wordt op zijn professionele kwaliteiten? Dat is niet zo moeilijk, maar weinigen weten hoe dat moet. Je gaat naar de website van het IM-Register.  Daar staat op alfabet een overzicht van enkele honderden Nederlandse register managers. Deze groep voldoet aan beroepskwalificaties die nodig zijn voor het succesvol kunnen uitvoeren van interim management opdrachten. Zij laten zich elke twee jaar hertoetsen door de Stichting IM-Register in Nijkerk.

Dan weet je nog niet WELKE interim manager het meest geschikt is voor een opdracht. Het matchen van een interim manager aan een specifieke opdracht is het werk van interim management bureaus. Een groep kwaliteitsbureaus waaruit een opdrachtgever kan kiezen, is te vinden op de website van de Raad voor Interim Management.  Zij kunnen na een intake gesprek met de opdrachtgever de beste beschikbare interim manager vinden. Maar let er altijd op dat u een register manager krijgt, opgenomen in het IM-Register. Dat bent u er zeker van dat deze zich houdt aan de IM-gedragscode. En mocht u ondanks alles een geschilpunt krijgen met de interim, dan kunt u de zaak voorleggen aan de Commissie Tucht en Toetsing van het IM-Register.